خیلیها فکر میکنند هنگام خرید طلا ۹ درصد مالیات روی کل مبلغ میپردازند. این درست نیست و اختلافش کم نیست — روی یک خرید ده میلیون تومانی، تفاوت این دو برداشت میتواند صدها هزار تومان باشد.
مالیات روی چه بخشی است؟
بر اساس قانون مالیات بر ارزش افزوده، مالیات طلا روی اصل وزن طلا حساب نمیشود. آنچه مشمول مالیات است این دو بخش است:
- اجرت ساخت — دستمزد ساخت قطعه
- سود فروشنده — حاشیهٔ سود فروشگاه
منطقش این است که خودِ طلا کالای واسطهای و سرمایهای محسوب میشود، اما کار و خدماتی که رویش انجام شده ارزش افزوده است.
یک مثال عددی
فرض کنید یک دستبند ۱۰ گرمی طلای ۱۸ عیار میخرید:
| جزء | مبلغ | مشمول مالیات؟ |
|---|---|---|
| ارزش طلا (۱۰ گرم) | ۱۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | خیر |
| اجرت ساخت (۱۰٪) | ۱۸٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان | بله |
| سود فروشنده (۷٪) | ۱۳٬۸۶۰٬۰۰۰ تومان | بله |
| پایهٔ مالیات | ۳۱٬۸۶۰٬۰۰۰ تومان | |
| مالیات (۹٪ از پایه) | ۲٬۸۶۷٬۴۰۰ تومان |
اگر مالیات روی کل مبلغ حساب میشد، رقمش حدود ۱۹ میلیون تومان میشد — یعنی نزدیک هفت برابر. همین تفاوت نشان میدهد چرا باید فاکتور را بخوانید.
آبشده و شمش چطور؟
طلای آبشده و شمش اجرت ساخت ندارند. بنابراین پایهٔ مالیاتشان فقط سود فروشنده است و در عمل مالیات بسیار کمتری میپردازید — و همین یکی از دلایلی است که برای نگهداری ارزش، آبشده و شمش بهصرفهترند.
اگر با تفاوت اینها آشنا نیستید، تفاوت طلای ۱۸ و ۲۴ عیار و آبشده را ببینید.
در فاکتور دنبال چه بگردید؟
فاکتور رسمی باید این اجزا را جداگانه نوشته باشد:
- وزن و عیار
- قیمت هر گرم طلا در آن لحظه
- اجرت ساخت (به تومان یا درصد)
- سود فروشنده
- مالیات، با ذکر اینکه روی کدام مبلغ حساب شده
اگر فروشنده همهچیز را در یک عدد کلی نوشت، بخواهید تفکیک کند. این حق شماست و راه سنجیدن اینکه واقعاً چقدر مالیات دادهاید.
هنگام فروش چطور؟
وقتی طلای خودتان را میفروشید، معمولاً مالیاتی از شما گرفته نمیشود؛ آنچه دریافت میکنید قیمت روز طلا منهای کسورات فروشنده است. نکتهٔ مهمتر برای شما این است که اجرت و مالیاتی که هنگام خرید پرداختید، هنگام فروش برنمیگردد.
به همین دلیل فاصلهٔ خرید و فروش طلای ساختهشده بیشتر از آبشده است.
هشدار مهم دربارهٔ این مطلب
قوانین مالیاتی تغییر میکنند و جزئیات اجرا هم میتواند متفاوت باشد. این مطلب برای آشنایی کلی با ساختار محاسبه نوشته شده، نه بهعنوان مرجع حقوقی یا مالیاتی.
برای مبالغ قابل توجه، نرخ و شرایط روز را از فروشندهٔ دارای پروانه یا سازمان امور مالیاتی بپرسید و حتماً فاکتور رسمی بگیرید.
برای اینکه ببینید قیمت پایهٔ طلا در فروشگاههای مختلف چقدر فرق میکند، جدول مقایسهٔ قیمت را ببینید.